26 سپتامبر 2019

آشنایی با محصول پسته و راه اندازی معاملات پسته در بورس کالا

معاملات پسته در بازار بورس کالا از سال ۸۷ آغاز شد. در آن زمان با توجه به شرایط بازار و عدم استقبال از این محصول، معاملات پسته محدود گردید. با توجه به درج مجدد نماد گواهی سپرده پسته در بورس کالا و همچنین راه‌اندازی قریب الوقوع معاملات مشتقه پسته در این بازار، در این مقاله توضیحاتی کلی را در خصوص محصول پسته، جهت آشنایی فعالان بازارهای کالایی ارائه می کنیم.

تولید پسته در ایران

ایران با سابقه ای طولانی در زمینه کشت پسته، یکی از تولیدکنندگان اصلی پسته در جهان است. در واقع ایران در کنار آمریکا دو قطب مهم تولید پسته در جهان به شمار می روند؛ به نحوی که ۷۰ الی ۸۰ درصد تولید پسته دنیا توسط این دو کشور صورت می گیرد.

پسته یک محصول صادراتی در ایران است که بیش از ۹۰ درصد آن به کشورهای دیگر صادر می‌شود. با توجه به صادراتی بودن محصول پسته و وابستگی قیمت پسته به نرخ ارز، ورود این محصول در قالب قراردادهای آتی کالا می‌تواند ریسک نوسانات قیمت را برای کشاورزان در زمان نوسانات شدید ارزی، کنترل نماید.

سابقه فعالیت محصول پسته در بورس کالا

همانطور که گفته شد معاملات پسته، پیش از این نیز در بورس کالا انجام شده بود. در سال های ۸۷ و ۸۸ پسته تولیدی سیرجان در مجموع به مقدار ۱۰۰ تن توسط شرکت کشاورزی سیرجان بنیاد عرضه شد؛ اما هیچ معامله ای بر روی آن انجام نشد. در سال ۹۵ به میزان ۳۰ تن پسته مورد معامله قرارگرفت. پس از آن انواع پسته اکبری، احمد اقائی، فندوقی و کله قوچی طبق استاندارد بورس کالای ایران معامله گردید.

نمادهای گواهی سپرده پسته که قبلا در بورس کالا معامله شده است

پسته در بورس کالا با ۴ نماد اصلی مورد معامله قرار گرفت که این نمادها به شرح زیر می باشد:

۱- پسته فندقي۳۰-۲۸طلاسبز زرند۹۶۱۲ (پست۹۶۱۲-۰۱) – بورس کالا

۲- پسته فندقي۳۰-۲۸سبزدانه۹۶۱۲(پ) (پست۹۶۱۲پ۰۴) – بورس کالا

۳- پسته فندقي۳۰-۲۸سبزكوير۹۷۰۵(پ) (پست۹۷۰۵پ۰۴) – بورس کالا (معامله نشده است)

۴- پسته اكبري۲۶-۲۴ت.دامغان۹۷۰۷(پ) (پست۹۷۱۰پ۰۷) – بورس کالا

محل کشت پسته عمدتا در چه شهر هایی است؟

پسته بیشتر در بخش های میانی و شمال شرقی ایران کشت می‌شود. از بخش هایی که در آن ها پسته کشت می‌شود، میتوان به استان کرمان (رفسنجان، کشکوئیه، زرند، سیرجان، شهر بابک، راور، انار)، خراسان رضوی (رباط جز، مه ولات)،  خراسان جنوبی (فردوس)، یزد (مروست، خاتم)، اصفهان (کاشان، نائین)، سمنان (دامغان) و قزوین (بوئین زهرا) اشاره کرد.

مهمترین انواع پسته کدام است؟

پسته انواع مختلفی دارد که بسته به شکل ظاهری و اندازه آن ها تقسیم بندی می‌شود. از مهم ترین و معروف ترین انوع پسته در این می توان به موارد زیر اشاره کرد.

۱- احمد آقایی

۲- اکبری

۳- فندوقی

۴- کله قوچی

انس پسته چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

اکثر مردم با واژه انس در صنعت طلا آشنایی دارند. در صنعت خشکبار نیز برای پسته انس محاسبه می‌شود. انس پسته تعداد دانه های پسته در ۱۴۲ گرم را نشان می دهد. در ادامه نحوه محسابه انس پسته توضیح داده خواهد شد.

نحوه محاسبه انس پسته

برای محاسبه انس پسته می بایست از ترازوی انس گیر استفاده شود. در یک کفه ترازو وزنه ای ۱۴۲ گرمی قرار می دهند و در کفه دیگر ترازو پسته میریزند تا ترازو به حالت تعادل در بیاید. سپس ۱۴۲ گرم پسته را می شمارند و تعداد را تقسیم بر عدد ۵ می کنند. عدد حاصل انس پسته را مشخص می کند؛ مثلا اگر ۲۸ بسته ۵ تایی شد گویند انس این سکه ۲۸ است.

در تعیین انس شکل مغز نیز اهمیت دارد و نشان دهنده کیفیت آن است. برای تعیین انس از طریق شکل و فرم می توانیم از روش دیگری بهره ببریم و آن این است که؛ ۱۰۰ گرم پسته را مغز می کنیم و و مغز را وزن می کنیم. عدد نشان دعنده میزان انس است. اگر بتوان از ۱۰۰ گرم، ۵۰ گرم مغز استخراج کرد می توان کیفیت آن را تایید کرد.

نکته:

۱.هر چه انس کمتر باشد پسته درشت تر و سنگین تر میباشد و هر چه انس بیشتر باشد پسته ریز تر است.

۲.انس پایین پسته یکی از پارامترهای مرغوبیت پسته است. (صرفا انس پایین دلیل مرغوبیت نیست)

انس انواع پسته به شرح زیر میباشد:

 پسته احمدآقایی معمولا از انس ۲۴-۲۲ شروع میشود که معمولا کمیاب است.

 پسته اکبری از انس۲۲-۲۰ شروع میشود که انس های پایین تر آن دست چین است و قیمت بالاتری دارد.

 پسته فندقی چون ریز تر میباشد از انس ۳۰-۲۸ است.

 پسته کله قوچی از انس ۲۲-۲۰ است.

سطح زیر کشت و میزان تولید پسته چه میزان می باشد؟

بر اساس آمار منتشر شده سطح زیر کشت پسته در ایران بیش از ۳۶۰ هزار هکتار است. پیش بینی شده است در سال زراعی ۹۷-۹۸ میزان برداشت پسته خشک در پوست (بدون در نظر گرفتن پسته تازه که به صورت میوه مصرف می‌شود) برابر با ۵۵ هزار تن خواهد بود.

فصل برداشت پسته چه زمانی است؟

پسته در شهرهای مختلف زمان برداشت متفاوتی دارند؛ اما به‌طور کلی فصل برداشت از اواخر شهریور تا اوایل آبان می باشد.

تفاوت پسته خندان و ناخندان چیست؟

محصول پسته، زمانی که از درخت چیده و فرآوری می‌شود به دو صورت خندان و دهان بسته است که به نوع خندان آن طبیعی خندان یا NO می گویند.

پسته طبیعی خندان مغز داخلش بالای ۵۲ گرم است؛ اما مغز بعضی از دانه های پسته روی درخت کمتر از ۵۲ گرم هستند و نوع دهان بسته خواهند بود. این نوع پسته را یا برای مغز از آن بهره می برند و یا برای آبخندان نمودن استفاده می کنند. به دلیل کم بودن گرم مغز پسته های دهان پسته (ناخندان) از نظر کیفیت و ظاهر و هم از نظر قیمت، پایین تر از نوع طبیعی خندان است.

عوامل مؤثر بر قیمت پسته در بورس کالا کدامند؟

  1. نرخ ارز واقعی

با توجه به اینکه پسته یک محصول صادراتی است، در نتیجه یکی از عوامل مؤثر بر قیمت آن نرخ ارز می باشد. هر چه نرخ ارز بیشتر بشود تمایل صادرکنندگان به صادرات بیشتر شده و تقاضای صادراتی افزایش می‌یابد. این موضوع سبب رشد قیمت پسته در بازار می‌شود.

  1. سیاست های دولت

سیاست های دولت، همانند سیاست های حمایت از تولید و تشویق صادرات می‌تواند هزینه تولید و صادرات پسته را کاهش دهد. درنتیجه تمایل به تولید و صادرات افزایش یابد. لازم به ذکر است با افزایش تولید پسته، عرضه پسته افزایش یافته و قیمت آن کاهش می‌یابد. از سوی دیگر افزایش تقاضای صادراتی پسته، سبب رشد قیمت آن می گردد.

  1. میزان عرضه و تقاضا

همانند هر کالا و دارائی قیمت محصول پسته نیز به میزان عرضه و تقاضای آن بستگی دارد. محصول پسته یک کالای کشاورزی است که میزان عرضه آن در فصل برداشت افزایش می‌یابد. در واقع اگر در سالی شرایط آب و هوایی مساعد باشد، میزان تولید پسته افزایش یافته و موجب افت قیمت آن می‌شود. از سوی دیگر نامساعد بودن شرایط آب و هوایی، از قبیل خشک‌سالی (همانند سال ۹۶) می‌تواند تولید پسته را به‌شدت کاهش بدهد.

لازم به ذکر است هر عاملی که میزان تقاضا برای پسته را افزایش دهد سبب رشد قیمت آن می‌شود. به‌طور مثال اگر درامد کشورهای واردکننده پسته افزایش یابد میزان تقاضای آن‌ها بیشتر می‌شود و سبب رشد قیمت پسته می‌شود.

کلام آخر

در این مطلب جهت آشنایی فعالان با محصول پسته توضیحاتی کلی (شهرهای تولیدکننده پسته، زمان برداشت، انواع پسته، عوامل مؤثر بر قیمت و …) ارائه گردید. با راه‌اندازی گواهی سپرده پسته و همچنین قراردادهای آتی پسته مطالب تکمیلی در خصوص مشخصات گواهی سپرده کالایی و قراردادهای آتی ارائه خواهد شد. همچنین به‌منظور آموزش نحوه خرید و فروش این محصول می‌توانید از آموزش های جامع و کاربردی بازارهای مالی ،بورس،طلا،ارز،زعفران،زیره سبز آموزشگاه  دهکده بورس استفاده نمایید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *